Materiaal | Het Sensorische Ventilatormodel

Beschrijving

De PrikkelWaaier is bedoeld als hulpmiddel om iemand uit te leggen welke systemen actief zijn in hun lichaam, en hoe ze de systemen kunnen beïnvloeden door activerende en kalmerende strategieën te gebruiken.

De PrikkelWaaier laat drie systemen zien:

• In het blauwgroene deel van de waaier is het beleef- & herstelsysteem weergegeven.
• In het oranje gedeelte wordt het stress-systeem getoond.
• In het rode gedeelte zie je het noodsysteem.

Iemand die niet voldoende reageert heeft meer activerende prikkels nodig, daardoor vouwt het blauwe deel zich samen en het groene deel ontvouwt zich meer. Een overprikkeld persoon heeft kalmerende sensaties nodig, waardoor het oranje samenvouwt en tegelijkertijd het groene deel verder ontvouwt. Bij de ene persoon gaat het ontvouwen langzaam, bij de ander kan het sneller ervaren worden. De ‘uitvouwbaarheid’ verschilt van persoon tot persoon. Er zijn mensen met veel ‘vouwen’ en er zijn er met minder.

In hoofdstuk 1 van Sensory Solutions in the Classroom vind je meer informatie over de drie systemen.

Het voelt goed om vooral in het groene gebied te functioneren. Dat betekent niet dat je nooit in het blauwe of oranje gebied terechtkomt. Sterker nog, dat is helemaal natuurlijk.

Rust en herstel vinden plaats in het blauwe gebied. En af en toe ervaar je stress, waardoor je in het oranje deel van de waaier komt. Stress is niet automatisch negatief. Het kan een gezond en nuttig onderdeel van het leven zijn, zolang het maar niet chronisch of beperkend is.

De mensen met wie je het Sensory Fan-model gebruikt, kunnen er ook zelf mee leren werken om te laten zien hoe het met hen gaat:

• Welke kleur is voor hen het meest ontvouwd?
• Welk systeem voelt actief?
• Ervaren ze te weinig of juist te veel prikkels?
• Voelen ze zich comfortabel?
• Kunnen ze doen wat ze willen of moeten doen?

Als het blauwe deel vooral ontvouwd is, kunnen ze te weinig prikkels ervaren en onderprikkelend zijn. Samen kun je onderzoeken welke activerende strategieën helpen of manieren om het blauwe deel te vouwen en het groene voorzichtig te ontvouwen.

Zie je veel groen, maar ook te veel oranje ontvouwd, dan kunnen ze regelmatig overprikkeld zijn. Je kunt uitleggen hoe rustgevende strategieën op specifieke momenten hen helpen het groene deel meer volledig te ontvouwen, terwijl het oranje deel wordt gevouwen.

Met oefening wordt het Sensory Fan-model een krachtig hulpmiddel voor zelfbewustzijn. Na verloop van tijd kan de persoon misschien zelf beschrijven hoe het met hem of haar gaat, mogelijk zelfs zonder de fysieke waaier te gebruiken, en beginnen met het zelfstandig toepassen van nuttige strategieën.

Is het moeilijk om dit alleen met woorden en een tweedimensionale afbeelding uit te leggen? Maak dan een echte, gekleurde papieren waaier en bevestig deze op een oppervlak. Nu kun je de driedimensionale waaier bewegen en het concept tot leven brengen.

Scroll naar beneden voor downloads en instructies om je eigen waaier te maken.

Jouw Prikkelwaaier (met je eigen inhoud)

Download hieronder jouw Prikkelwaaier (met je eigen inhoud).

Iedereen gebruikt zijn eigen woorden, gebaren of geluiden om uit te drukken hoe hij of zij zich voelt. Dit geldt ook bij het gebruik van de waaier. Om goed contact te kunnen maken met iemand anders, is het fijn om die termen te gebruiken die bij de persoon passen voor zijn of haar ‘type sensorische verwerking’: de onder- of overgevoeligheid, de ‘shutdown’ en zeker ook de termen die aangeven dat iemand zich goed voelt. Daarom kun je je eigen waaier maken.

Binnen het zorglandschap voor mensen met trauma, ADHD of autisme, hersenletsel, psychische problemen of hoogbegaafdheid, worden bijvoorbeeld verschillende termen gebruikt. Welke termen passen bij jou en/of je cliënt? SensoMatters nodigt je uit om ze in je eigen waaier op te schrijven.

Maak je eigen prikkelwaaier

• Verf een bestaande waaier.
• Maak een waaier met gekleurd papier (hieronder downloaden).
• Maak een waaier met een kleurenprint (hieronder downloaden).