Er is al veel wetenschappelijk bewijs dat groene schoolpleinen in het basisonderwijs bijdragen aan minder pestgedrag, betere concentratie en meer beweging. Over de betekenis van groene schoolpleinen voor het voortgezet onderwijs is tot nu toe minder bekend. Daarom verkenden onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam, in opdracht van IVN Natuureducatie, Jantje Beton en JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst), wat de internationale wetenschap hierover laat zien.
Het whitepaper ‘Bouwen aan een gezond schoolplein – waarom de buitenruimte in het voortgezet onderwijs telt’ beschrijft dat gezonde schoolpleinen in potentie op vijf manieren kunnen bijdragen aan het welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling van jongeren. Gezonde schoolpleinen kunnen uitnodigen tot sociale interactie, sport en bewegen, ontspanning en herstel, en educatie. Daarnaast kunnen gezonde groene pleinen ook bijdragen aan een klimaatbestendige en biodiverse leefomgeving.
Goed voor de mentale gezondheid
Vooral de functie van ontspanning kan nuttig zijn voor middelbare scholieren. Het gaat niet goed met de mentale gezondheid van Nederlandse jongeren: in 2025 gaf een op de drie 12- tot 18-jarigen aan zich wel eens angstig of depressief te voelen.
Contact met natuur kan daarbij helpen. Een schat aan studies in andere settings laat zien dat contact met natuur stress verlaagt en zorgt voor beter mentaal welzijn. Ook een groen schoolplein op een middelbare school lijkt zulke positieve effecten te hebben. Zo noemen Van den Bogerd en Maas een Engelse studie waarin leerlingen van 16 tot 18 jaar na een pauze van twintig minuten op een groene plek beter scoorden op een aandachtstest en lekkerder in hun vel zaten dan leerlingen die hun pauze binnen doorbrachten.
Natuurverbondenheid
De onderzoekers wijzen daarnaast op een tweede uitdaging: van alle leeftijdsgroepen voelen jongeren zich het minst verbonden met de natuur. Terwijl juist een sterkere band met de natuur samenhangt met beter mentaal welzijn en met duurzamer gedrag. “Als we willen dat jongeren straks bouwen aan een duurzame toekomst, moeten ze zich ook verbonden voelen met de natuur”, zegt Vincent van der Veen van IVN Natuureducatie. “en groen schoolplein kan daar iedere schooldag aan bijdragen. Het is een investering in een gezonde en natuurverbonden generatie.”
Meer aandacht voor middelbare scholen
IVN Natuureducatie, Jantje Beton en JOGG willen daarom de komende jaren meer werk maken van gezonde schoolpleinen in het voortgezet onderwijs.
“De afgelopen jaren hebben we met ons programma Gezonde Schoolpleinen al honderden basisschoolpleinen veranderd in groene en uitdagende plekken, waar steeds vaker ook de hele buurt van profiteert”, zegt Van der Veen. “Maar kijk je naar middelbare scholen, dan ga je terug naar het stenen tijdperk: betegelde pleinen zijn daar de norm. Dit whitepaper geeft de wetenschappelijke onderbouwing om daar verandering in te brengen, liefst op alle 1.500 scholen in ons land.”
Eerste ervaringen zijn positief
Op verschillende plekken in Nederland wordt al ervaring opgedaan met het vergroenen van schoolpleinen in het voortgezet onderwijs. Zo zijn in Noord-Brabant en Overijssel subsidieregelingen opengesteld om middelbare scholen hierbij te ondersteunen. “Wij roepen alle provincies op om dit goede voorbeeld te volgen”, besluit Van der Veen.
OPENINGSFOTO: Het schoolplein van Metameer Jenaplan Boxmeer met veel groenelementen. Fotocredit: Marjo van de Peppel.
